Ngortang Seni; Tegak Patung
Olih: Purwita Sukahet, DG.
![]() |
| Wikipedia.com |
Nak mulané ada dogén gegaéné, di Bali Hotel nagih nyujukang patung I Chaplin, asananga i raga di Bali lebih aluh ngingetang bintang luar negeri dibanding ngingetang tokoh-tokoh lokal ané ngelah jasa lan dadi idéntitas. Yén pikirané anggon daya tarik pariwisata, di Bali sing kuangan ané oténtik, di Dénpasar misalkan, ada I Gusti Ngurah Madé Agung ané patungné suba ada di pempatan Banjar Tainsiat, Patung I Gusti Agung Pamecutan IX di pempatan Puri Pamecutan, Patung Catur Muka di pempatan Jaya Sabha, ané baru ada patung Dewi Melanting di Peken Badung, patung raksasa ané di jembatan Tukad Bangkung dauh Pura Désa Dénpasar.
Pidan ada patung Sang Bimaséna di pempatan Puri Kesiman. Di pempatan Banjar Abian Kapas masih ada patung bedogol raksasa pas di trafficlight. Lénan tekén to di pempatan Jalan Nangka ajak pempatan di Ubung ada masih patung pahlawan. Entah kenapa pempatané dadi pilihan ngejang patung tokoh-tokoh, apa ké nénénan ada hubungané ajak pemikiran modérn tentang tongos tegak patung tokoh harus di ruang publik? Kéwala ruang publik ento tusing ja pempatan dogén, ada kantor-kantor pemerintah, ada lapangan, ada taman, ada muséum.
Pempatan istilah tengetné madan Catuspatha, tongos patemuan uling papat arah mata angin, papat mandala kangin kauh kaja kelod, pempatan dadi titik séntral utawi titik pusat. Tongos tenget sangkanang di Bali pempatané lan pateluané bantenina di tengah-tengah.
Yén rasa-rasayang suba idéal sing ngejang tegak patung tokoh di pempatané? Nah yén alih malu di unduké, ngejang tegak patung tokoh ané idéal perlu nyelehang lan mikir tentang éstétika, visibilitas, ajak makna filosofis apang patungé atau karya seni né ento di tongos publik, kantor, atau rumah merasa lebih ngelah wibawa ajak menyatu tekén lingkungané. Yén jani ngejang patung tokoh di pempatané nyén ané lakar menghormati tokohé ento?
Sawiréh ané liwat totonan ngaba montor lan negakin mobil? Nu inget kan ajak kasus patung Présiden Soekarno di pempatan Kediri Tabanan ané nuding kangin? Ento dadi bahan bullyan misalné Soekarno nuding Peken Beringkit. Padahal fungsi patung tokoh ada di ruang publik ento sing ja ada lén apang nyidang menanamkan rasa hormat ajak meneladani ketokohané, makané perlu diperhitungkan posisi, lokasi, penempatané tusing ja ulian tongosé linggah, ramé anaké ditu, atau ulah ada anggaran proyék.
Tongos ané bersih, sing bes tegeh atau tegehan uling lantai lan menghadap arah ané strategis apang wibawa lan nilai kalwangwan éstétikané luung. Yén patung pahlawan utawi tokoh sejarah ané idéal tongosné di lobi, ruang kerja, taman, atau lapangan. Yén patung tongosné di luar ruangan ada pilihan di taman atau halaman, tongos ané hijau tempat anaké ramé ramah anak-anak. Pilihan tokohné masih perlu diperhitungkan, tusing ja ulian tokoh ané lakar gaénang patung ento tokoh terkenal lantas gaénang patungné, sesuaikan masih ajak spirit kelokalané karena penting untuk ngangkat narasi daérah. Nah, narasiné ané penting, kéngkén ban mewacanakan spirit tokohné ajak daérahné, karena uling narasiné nyidang nyambungang tekén narasi-narasi di daérah ané lénan. Cara kasus di Dénpasar, lucu sih yén kenehang di Bali Hotél nagih ngejang patungné I Chaplin, dong suba tokoh internasional kéwala cara kuangan gén asané Dénpasaré tekén tokoh lokalné.
Yén ngortang tokoh seniman, Denpasar sing kuangan lud, ada I Gusti Madé Déblog uling di Jeroan Tainsiat, ada Ida Bhatara Lepas, Ida Pedanda Madé Sidemen uling Griya Aseman Taman Intaran, Ada I Nyoman Kalér tokoh tari lan tabuh, ada I Wayan Suwéca tokoh tabuh, Ni Polok, ajak tokoh-tokoh ané lénan. Yén mula lakarang menata kawasan kota atau titik point désa-désa, perlu pikirang gati yén lakar ngejang patung tokoh, sing ja ulian ngejang dogénan suud to peresmian lantas peragat, padahal cara ané orahang mara ento bahwa ada narasi ané harus dirawat dan digaungkan.
Coba bayangkan, ruang-ruang publik désa-daérah misalkan taman, kantor désa/lurah, muséum daérah, taman-taman kota, ané beberapa titik spot mulané dikonsépkan serius misi patung tokoh lan konstruksi narasi tokohné jelas pasti dadi média pembelajaran sejarah. Lebihan tekén ento, patung sebagai karya seni dadiné lebih meaji, ngenah dadiné kéngkén i raga ngajiang seni ajak sejarah, sekali lagi, tusing ja ulian ada program lantas éksekusi, yang penting ada barangné laut peresmian suba peragat.
Karena karya seni ento lekad uling luka ané disuba peragaté dadi cahaya. Nah, ketyang ndén malu. Apang tusing iraga ajak panak-panaké fasih ngortang tokoh (seniman) luar kewala tusing nawang tokoh-tokoh ané ada di muncuk cunguhé.
Nataraka-Dénpasar, 21 Agustus 2026



No comments